Afhankelijk van de bron kan je verschillende variëteiten qua spelling van Jiu-Jitsu tegen komen.
Zoals… Jujitsu, Ju Jitsu, Jiujitsu, Jiu Jitsu, Jiujutsu, Jūjutsu, Ju jutsu, Jujitso, Ju-jitsu, Jiujuiutsu, Jiu-jitsu, Joe jitsoe, Ju jitsoe, jioe-jitsoe, (djioe-djitsoe (Verschueren woordenboek))

Van waar al deze verschillen en welke is nu de juiste ?

De Engels sprekende reizigers die voor het eerst voet op de bodem van Japan zetten beleefden een cultuurschok. Ze deden echter dappere pogingen om al wat ze zagen en hoorden mee naar huis te brengen. Zoals verwacht konden ze niet alles even makkelijk uitdrukken in het Engels.  Zeker als het ging om gevechtskunsten die ze nog nooit gezien hadden en fonetisch in hun oren klonk als 'Djoeh djitse' (tenminste, dat is wat ze dachten te horen)?  Omdat het geen boksen of worstelen was vonden ze er geen Engels woord voor om het te beschrijven.  Daarom besloten ze de Japanse benaming (uitspraak) Jujutsu te behouden.
Je zou denken dat dit het eenvoudigste was… niets is minder waar !

Sommige klanken die gebruikt worden in andere talen, zoals in het Japans komen niet voor of worden gewoon niet gebruikt in het Engels; net zoals er geen 'L' of 'V' klanken zijn in het Japans. Japaners spreken zelfs de 'U' klank niet uit als die in het midden van een woord voorkomt. Het enige wat ze daarom konden doen was het gebruiken van 'benaderingen' op basis van vergelijkbare geluiden (klinkt als...; of rijmt met...). Dat is ook één van de redenen waarom er zo veel verschillende spellingen zijn van Jujutsu. Verschillende Amerikanen, met ieder hun eigen accent, interpreteerden de klanken anders, en noteerden de term op basis van wat ze dachten gehoord te hebben.  Komt hier nog eens bij dat Jujutsu door de Japanners zelf op verschillende manieren wordt uitgesproken.  Je kan je al een idee vormen dat het op deze manier niet moeilijk was een verkeerde spelling van de woorden te bekomen.  Op dat moment was er nog geen referentiekader waarmee de spelling van eventuele Japanse woorden vertaald kon worden naar het Engels.  Evenmin was er een manier om nauwkeurig de juiste uitspraak van klanken, onbekend in de Engelse taal, te verifiëren.

Een standaard voor de romanisatie van de Japanse taal werd in 1880 voorgesteld en pas later in 1937 goedgekeurd door het Japanse kabinet.  Dit werd echter weer ingetrokken door de Amerikanen tijdens de bezetting van Japan gedurende de Tweede Wereldoorlog.
Na de oorlog in 1954, werd het decreet voor een tweede keer goedgekeurd.  Intussen werden er verschillende romaanse schrijfwijzen gehanteerd.  Een voorbeeld hiervan is het boek dat uitgegeven werd in 1905, getiteld 'The complete Kano Jiu-Jitsu' geschreven door Higashi en Hancock.

Misschien was het eenvoudiger het (veronderstelde) ‘JuJutsu’ te vertalen via de schrijfwijze ?
Ook hier is de eenvoud ver te zoeken en wel om de volgende reden.  De Japanse schrijfwijze bestaat uit Kanji (Chinese ideogrammen) en Kana (fonetische symbolen) Elke Kanji kan verschillende uitspraken hebben.  Een onderdeel van de romanisatie standaard toont aan hoe lange klinkers moeten worden geschreven.  Dit gebeurt aan de hand van een macron (een liggend streepje ' ¯ ' boven de klinker), net zoals men Jigorō Kanō en Jūdō vertaald uit het Kanji en zou moeten schrijven.  Het is dus Judo met een lange u en een lange o.
Ju-Jitsu in de Japanse kaligrafie (Kanji) is 柔術, vertaald door de Amerikanen naar het romaans werd dat 柔 Jū  en 術 Jutsu. Zoals eerder vermeld zijn er verschillende uitspraken voor een ideogram en schrijft men dikwijls extra Kana symbolen om de correcte uitspraak aan te duiden.
Zo betekent  柔 'zacht' maar de klank 'Jū' in het Japans bestaat niet als een enkelvoudig symbool. Daarom moet het worden geschreven als een combinatie van verschillende fonetische Kana symbolen. (Voor alle duidelijkheid we zijn nog steeds over de Amerikaanse vertaling bezig)
Sommige van die bronnen menen dat de correcte Japanse uitspraak van deze symbolen ‘Ju u’ is. Waarbij je de tweede ‘u’ nog eens zou moet uitspreken. Vermits ze zich aan deze stelling vasthouden is het dus fout om ‘Juu’ te schrijven. Het moet dus ‘Jū’ zijn met een macron.  Maar vermits we in onze (Engelse, Nederlandse) romaanse taal geen macrons gebruiken en deze eenvoudigweg niet op ons toetsenbord terug te vinden zijn, gebruiken men door de band eenvoudigweg ‘Ju’.
De meest correcte uitspraak van de Japanse ‘ū’ of ‘u-u’ is ‘oe’, zoals in het Engelse ‘cool’.  Anderen interpreteren de ‘ū’ dan weer als een lange Engelse ‘u’ zoals in het Engelse ‘unit’ zodat de ‘Jū’ rijmt op ‘few’.  Dat leidde dan weer tot het schrijven van ‘Jiu’ zoals in de titel van het boek uit 1905 of ‘Jew-Jitsu’ maar dat zou al helemaal fout zijn.

Het tweede Kanji karakter 術, wat 'kunst' betekent, heeft geen macron boven de ‘u’s van ‘Jutsu’.  Maar weer is het niet zo eenvoudig, de ‘ū’ van ‘Jū’ is langer dan onze ‘u’. De gewone Japanse ‘u’ wordt dan weer korter uitgesproken dan de onze.  De korte Japans 'u' is echter zeer abrupt, dat het bijna klinkt als een 'i', zoals in het Engelse 'hit'.  Rekening houdend met de Kana symbolen wordt de laatste ‘u’ dan weer zacht uitgesproken. Dit is waar de schrijfwijze 'Jitsu' vandaan komt, maar volgens het moderne transcriptiesysteem ‘Hepburn’ fout is.

De vier meest gebruikte schrijfwijze in België zijn echter ‘Ju Jitsu’, ‘jiu jitsu’, ‘Ju Jutsu’ en ‘Jiu-Jitsu’.

Een eerste feit is dat volgens de moderne Romanji transcriptiesystemen het officieel Jūjutsu is… ja met macron, ook al gebruiken we deze niet in onze taal.
Maar dit zou door een leek totaal verkeerd uitgesproken worden door de klemtonen op de drie ‘u’s te leggen wat totaal fout is.

Feit is ook dat vele clubs en federaties gemakkelijkheidhalve ‘Judo’ en ‘Ju Jitsu’ schrijven, wat dan ook weer fout is.  De correcte schrijfwijze is ‘Jūdō’ waardoor het fonetisch correct klinkt als ‘Dzjoeh doow’.

De schrijfwijze ‘Ju Jutsu’ is ook fout, de macron ontbreekt en het wordt geschreven als twee aparte woorden daar waar alle transcriptsystemen het schrijven als één woord.  柔道 betekent ‘jūdō’ en men schrijft het toch niet als ‘Ju do’.
Begrijpelijk heeft men ook hier met de beste bedoeling de twee woorden apart gezet om het (eenvoudig) leesbaar te houden.

Onze club gebruikt Jiu-Jitsu, overgenomen van de oude schrijfwijze uit de jaren 1900, in de veronderstelling dat † Herman Van Eycke (stichter van onze club) het in de jaren 70 zo heeft meegekregen en de club dit traditioneel blijft gebruiken.  Een andere reden is eerder hierboven beschreven, namelijk de fonetische vertaling uit het Engels met de bedoeling om het leesbaar- (door gebruik te maken van het koppelingsteken) en enigszins uit spreekbaar te houden voor een leek. Dit is uiteindelijk ook fout, want als we Jiu-Jitsu gaan herconverteren met het Hepburnsysteem krijgt het de betekenis ‘waarheid van de weldoende regen' in plaats van ‘zachte kunst’

Conclusie, velen schrijven het fout, ik heb nog geen enkele correcte schrijfwijze gezien met uitzondering van Daitō-ryū Aiki-jūjutsu en Danzan-Ryū Jūjutsu.
Het punt is, als de naam van je hobby al zo interessant is, hoe interessant moet de inhoud dan wel niet zijn ?!

Eddy Van Aerschot